Orzeczenie Sądu Okręgowego z dnia 20 grudnia 2000 roku w sprawie unieważnienia umowy w sprawie zamówienia publicznego

Dnia 20 grudnia 2000 r.

Sąd Okręgowy w (...) po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2000 r. w (...) sprawy z powództwa Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w Warszawie przeciwko Gminie (...) i Przedsiębiorstwu (...) o unieważnienie umowy

UZASADNIENIE

Powód Prezes Urzędu Zamówień Publicznych pozwem z dn. 1 lutego 2000 r. wniósł o stwierdzenie nieważności umowy w sprawie zamówienia publicznego nr (...) z dnia 20 maja 1999 r. zawartej pomiędzy Gminą (...) a Przedsiębiorstwem (...) oraz zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych (k. 2-5 a.s.).

W uzasadnieniu powód wskazał, że wskazana wyżej umowa została zawarta z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych i stosowanie do art. 72 ust. 2 pkt 4 ustawy umowa niniejsza jest nieważna. Zarzucił, że zamawiający zawarł ją bez wymaganej zgody Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu.

Pozwana Gmina (...) w odpowiedzi na pozew z dn. 28 lutego 2000 r. wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej Gminy (...) zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k. 39-40 a.s.). W uzasadnieniu pisma pozwana podniosła, iż w przedmiotowej sprawie wprawdzie doszło do naruszenia przepisów ustawy o zamówieniach publicznych ze względu na zawarcie umowy bez wymaganej zgody Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu, jednakże naruszenie to nie miało wpływu na wynik postępowania o udzielenie zamówienia publicznego i stosownie do treści art. 72 ust. 2 pkt 4 ustawy wobec nie spełnienia obydwu wskazanych przesłanek - naruszenia przepisów oraz wpływu naruszenia przepisów na wynik postępowania o zamówienie publiczne - umowa jest ważna.

Pozwane Przedsiębiorstwo (...) w odpowiedzi na pozew z dn. 16 maja 2000 r. wniosło o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych (k. 49-51 a.s.). W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwane Przedsiębiorstwo wskazało, iż ewentualne naruszenie przepisów ustawy o zamówieniach publicznych nie miało wpływu na wynik postępowania, co potwierdza wyrok Zespołu Arbitrów UZP. Nadto pozwana firma podniosła, że nie sposób jest ustalić czy protest PBOiRI (...) został złożony przed czy po podpisaniu umowy pomiędzy Gminą (...) a Przedsiębiorstwem (...), a art. 82 ust. 2 ustawy o zamówieniach publicznych stanowi, iż wniesienie protestu dopuszczane jest tylko przed zawarciem umowy w sprawie zamówienia publicznego. Ponadto Przedsiębiorstwo (…) wskazało, że Gmina (...) działała w przekonaniu, iż termin do wniesienia protestu upłynął w dn. 18.05.1999 r.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Gmina (...) prowadziła postępowanie o zamówienie publiczne w trybie przetargu nieograniczonego na budowę kanału sanitarnego grawitacyjnego w ulicach (...) na podstawie ustawy z dn. 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych. Za najkorzystniejszą ofertę w tym postępowaniu uznana została oferta Przedsiębiorstwa (...) z siedzibą w (...). Po doręczeniu w dn. 14 maja 1999 r. powiadomienia o wyborze oferty firmy (...), PBOiRI (...) sp. z o.o. w dn. 20 maja 1999 r. złożyło protest do Zamawiającego - Gminy (...). W tym samym dniu Gmina (...) zawarła z Przedsiębiorstwem (...) umowę o wykonanie kanału sanitarnego grawitacyjnego. W piśmie z dn. 26 maja 1999 r. PBOiRI (...) sp. z o.o. zostało poinformowane, iż Zarząd Miasta i Gminy (...) na posiedzeniu w dn. 25 maja 1999 r. podjął decyzję o odrzuceniu protestu wobec zgłoszenia go po terminie. Od rozstrzygnięcia odrzucającego protest PBOiRI (...) sp. z o.o., wniosło odwołanie do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w Warszawie. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Zespół Arbitrów Urzędu Zamówień Publicznych oddalił odwołanie PBOiRI (...)sp. z o.o., jednakże w uzasadnieniu orzeczenia wskazał, iż protest odwołującego się złożony został w terminie. W piśmie z dn. 19 lipca 1999 r. (...) sp. z o.o. zwróciła się do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o rozpatrzenie możliwości wystąpienia do Sądu o stwierdzenie nieważności umowy w sprawie zamówienia publicznego zawartej pomiędzy Gminą (...) a Przedsiębiorstwem (...).

Bezspornym jest, że umowa o wykonanie zamówienia publicznego - budowy kanału sanitarnego grawitacyjnego w (...) została przez pozwane Przedsiębiorstwo (...) wykonana.

Poczynione ustalenia faktyczne zostały dokonane przez Sąd w oparciu o następujący materiał dowodowy: akta Urzędu Miejskiego w (...) nr (...) dot. Przetargu na budowę kanału sanitarnego grawitacyjnego, odwołanie PBOiRI z 31.V.1999 k. 23-25 a.s., pismo PBOiRI (...) 19.VII.1999 r. - k. 31-33 a.s., zawiadomienie Urzędu Miejskiego w (...) z 12.05.99 r. PBOiRI o rozstrzygnięciu przetargu k.10-11 a.s, protest złożony 20.05.99 r. przez PBOiRI - k. 12-14 a.s., umowa z 20.V.99 r. nr (...) - k.58-64 a.s., wyrok z 15.06.99 r. Zespołu Arbitrów sygn. (...) z uzasadnieniem k.26-29 a.s., pismo Urzędu Miejskiego z 11.05.99 r. do Przedsiębiorstwa (...) - k.54 a.s., protokół wprowadzenia na budowę Przedsiębiorstwa (...) z 10.06.99 r. - k.57 a.s., protokół odbioru końcowego z 28.04.2000 r. - k.65 a.s., wydruk komputerowy dziennika podawczego Urzędu Gminy z 20.05.99 - k.79 a.s.

Mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne Sąd zważył, iż mimo naruszenia przepisów ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych powództwo nie może być uwzględnione.

Zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 ustawy o zamówieniach publicznych /tekst jednolity Dz. U. Nr 119, poz. 773 z 1998 r. z późn. zm./ - do umów w sprawach zamówień publicznych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli przepisy ustawy o zamówieniach publicznych nie stanowią inaczej.

W myśl art. 72 ust. 2 cyt. Ustawy, umowa w sprawie zamówienia publicznego jest nieważna jeżeli w postępowaniu poprzedzającym jej zawarcie doszło do naruszenia przepisów określonych w ustawie lub aktach wykonawczych wydanych na jej podstawie i jeżeli naruszenie miało wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. W szczególności umowa w sprawie zamówienia publicznego jest nieważna, jeżeli zamawiający:

1/ nie dopełnił obowiązku zamieszczenia ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych,

2/ udzielił zamówienia bez uzyskania wymaganej decyzji administracyjnej,

3/ dokonał wyboru oferty z rażącym naruszeniem ustawy,

4/ zawarł umowę bez wymaganej zgody przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu.

Ostatecznie bezspornym w sprawie było, że pozwana Gmina zawarła umowę bez wymaganej zgody Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych - przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu. O tym, że protest PBOiRI wpłynął w terminie świadczy dowód doręczenia zawiadomienia o rozstrzygnięciu przetargu w dniu 14 maja 1999 r. /k.10 i 11 a.s./, opinia prawna radcy prawnego pozwanej Gminy z 23.V.99 r. /k. 28 akt przetargowych/ czy wyrok Zespołu Arbitrów z 15.06.1999 r. - powołany wyżej. Zatem niewątpliwie doszło do naruszenia przepisów określonych w ustawie, jednakże spełnienie tej przesłanki nie wystarcza do unieważnienia umowy w sprawie zamówienia publicznego.

Należy podzielić pogląd prezentowany przez pozwanych, iż do uwzględnienia powództwa istnieje konieczność jednoczesnego spełnienia drugiej przesłanki, o której stanowi art. 72 ust. 2 zd. 1 ustawy, a mianowicie: naruszenie jej przepisów miało wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.

Zaistnienie tej przesłanki musi być udowodnione na zasadach wynikających z treści art. 6 kc, a zatem ciężar dowodu co do tego faktu spoczywa na osobie, która z niego wywodzi skutki prawne. Zgromadzone w sprawie dowody nie stanowią o zaistnieniu takich okoliczności. Z kolei oddalenie odwołania PBOiRI (…) przez Zespół Arbitrów w dniu 15 czerwca 1999 r. konwalidowało umowę, która w całości została wykonana przez pozwanego ad. 2, a odbiór końcowy robót nastąpił dwa miesiące po wniesieniu powództwa.

W tej sytuacji, mimo naruszenia przez pozwaną Gminę przepisu art. 81 ust. 1 ustawy czyli zakazu zawierania umowy w sprawie zamówienia publicznego do czasu rozstrzygnięcia protestu - nie zostało udowodnione, że naruszenie to miało wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia publicznego i żądanie pozwu nie może być uwzględnione.

O kosztach procesu Sąd orzekł po myśli art. 102 kpc. Uznał bowiem, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, który pozwala na nie obciążanie strony powodowej kosztami zastępstwa prawnego na rzecz pozwanych. Działanie powoda zmierza do ochrony interesu publicznego, a niewątpliwie w niniejszej sprawie pozwana Gmina naruszyła przepis art. 81 ust. 1 ustawy o zamówieniach publicznych. Jeszcze przed wyrokiem Zespołu Arbitrów z dnia 15 czerwca 1999 r. pozwana Gmina wprowadziła pozwaną ad. 2 (...) sp. z o.o. na budowę - w dniu 10 czerwca 1999 r., przy czym ten ostatni także wiedział o odwołaniu i proteście złożonym przez innego uczestnika trybu przetargowego. Takie działania dawały Prezesowi Urzędu Zamówień Publicznych powód do wytoczenia niniejszego powództwa i w ocenie Sądu nie mogą obciążać Skarbu Państwa kosztami zastępstwa procesowego pozwanych.