Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2003 r. ( sygn. akt II SA 2064/01 )

Sygn. akt II SA 2064/01

Dnia 28 lutego 2003 r.

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym :
Przewodniczący Sędzia NSA -    Zdzisław Romanowski (spr.)
Sędziowie NSA - Kazimierz Jarząbek
                        - Zygmunt Mańk
Protokolant      - Aleksandra Macewicz
 

po rozpoznaniu   w dniu   28 lutego 2003 r.
sprawy ze skargi Miejskiego Zarządu Dróg Jednostki Budżetowej w Płocku
na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych
z dnia    29 maja 2001 r. Nr ZD/6343/01
w przedmiocie   odmowy zatwierdzenia trybu zamówienia publicznego z wolnej
ręki 

oddala skargę
  

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Zamówień Publicznych (UZP) decyzją z 29 maja 2001 r. nr ZD/6343/01 utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z 3 kwietnia 2001 r. nr ZT/3918/01, którą na podstawie art. 71 ust. la w zw. z art. 71 ust. 1 pkt 6" ustawy z 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 119, poz. 773 ze zm., zwanej dalej ustawą o zp) oraz art. 104 kpa, odmówił Miejskiemu Zarządowi Dróg (MZD) w Płocku (pełna nazwa Miejski Zarząd Dróg Jednostka Budżetowa w Płocku) zatwierdzenia trybu zamówienia publicznego z wolnej ręki na wykonanie oznakowania poziomego na ulicach w Płocku będących w zarządzie MZD w 2001 r.
We wniosku o zatwierdzenie tego trybu MZD powołał się na art. 71 ust. 1 a w zw. z art. 71 pkt 6 ustawy o zp.
Zgodnie z art. 71 ust.la, jeżeli wartość zamówienia przekracza równowartość kwoty 20 rys. Euro, zastosowanie trybu zamówienia z wolnej ręki wymaga zatwierdzenia przez Prezesa UZP. Stosownie natomiast do art. 71 ust. 1 pkt 6 ustawy o zp w brzmieniu przepisów ustawy na dzień wydania zaskarżonej decyzji, zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki tylko wtedy, gdy ze względu na szczególne okoliczności gospodarcze lub społeczne, których zamawiający nie mógł przewidzieć, wymagane jest natychmiastowe wykonanie zamówienia.
Zdaniem Prezesa UZP przesłanka określona w tym przepisie ma zastosowanie do postępowań wszczynanych na zasadach szczególnych ze względu na stan klęski żywiołowej, zgodnie z § 6 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 sierpnia 1996 r. w sprawie określenia szczególnych zasad udzielania zamówień publicznych ze względu na ochronę bezpieczeństwa narodowego, ochronę tajemnicy państwowej, stan klęski żywiołowej lub inny ważny interes państwa (Dz. U. Nr 109, poz. 524 ze zm.).
Przepis dotyczy również innych nieprzewidywalnych zdarzeń losowych nie kwalifikujących się jako stan klęski żywiołowej, ale powodujących konieczność natychmiastowego działania przez podmiot zobowiązany do stosowania ustawy o zp.
W tej sprawie natomiast, postępowanie przetargowe na wykonanie oznakowania na ulicach, na skutek odwołania jednego z oferentów, zostało zakończone wyrokiem Zespołu Arbitrów przy Prezesie UZP z 2 stycznia 200 lr., zaś zamawiający wniósł na ten wyrok skargę do sądu powszechnego. W tych okolicznościach zamawiający dowodził, że nie może wybrać wykonawcy zadania, które powinno być realizowane z początkiem wiosny, tj. z zaistnieniem odpowiednich warunków do jego realizacji. Grozi to niewykonaniem zadania własnego   gminy  w  2001   r.   w  zakresie   utrzymania   dróg  publicznych  (tu oznakowania poziomego ulic).
Według Prezesa UZP wniesienie w/w skargi do sądu powszechnego nie jest powodem do odstąpienia od udzielenia zamówienia w trybie zapewniającym warunki konkurencji. Dla spełnienia przesłanki z art. 71 ust. 1 pkt 6 ustawy, wymagane jest zaistnienie okoliczności gospodarczych lub społecznych powodujących konieczność natychmiastowego udzielenia zamówienia,^ których zamawiający nie mógł przewidzieć. Prezes UZP nie uznał argumentacji MZD akcentującego niemożność wykonania zamówienia w 200 lr. bez zastosowania trybu zamówienia z wolnej ręki, gdyż nawet zlecenie jego realizacji w trybie przetargu nieograniczonego z zachowaniem ustawowego - 6-tygodniowego terminu składania ofert nie wyklucza wykonania zamówienia w tym roku.
Oznakowanie poziome ulic nie należy do prac nastręczających trudności i czasochłonnych. W sprawie chodzi o pilną potrzebę udzielenia zamówienia, nie zaś o konieczność natychmiastowego wykonania zamówienia. Zamawiający winien posłużyć się odpowiednim trybem konkurencyjnym umożliwiającym udzielenie zamówienia w trybie pilnym, a jednocześnie ułatwiającym dostęp do zamówienia większej liczbie podmiotów, co w warunkach konkurencji spowoduje wybór najkorzystniejszej oferty.
MZD zaskarżył powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc ojej uchylenie. Zarzucił jej "naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego". Przez przewlekłe załatwianie sprawy spowodowano bezprzedmiotowość żądania strony.
Malowanie znaków musi być wykonywane zgodnie z obowiązującym reżimem technologicznym i w odpowiednich warunkach pogodowych. W okolicy Płocka warunki takie występują późną wiosną i na początku lata. Uzasadniało to szybkie rozpatrzenie sprawy. Organ nie wyjaśnił też wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Błędnie ocenił "kwalifikację zamówienia". Według skarżącego wykonanie oznakowania poziomego ulic jest czasochłonne i nastręczające wykonawcom wiele trudności, gdyż uzależnione jest od szeregu czynników zewnętrznych.
W odpowiedzi na skargę Prezes UZP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. Podkreślił w szczególności , że wniesienie odwołania do zespołu arbitrów od postępowania przetargowego na wykonanie oznakowania poziomego na ulicach, nie jest szczególną okolicznością gospodarczą lub społeczną, której zamawiający nie mógł przewidzieć. Zamawiający winien liczyć się z możliwością skorzystania przez oferentów ze środków odwoławczych i uwzględnić to przy ustalaniu terminu wszczęcia postępowania przetargowego.
W tej sprawie ocenie podlega wyłącznie to, czy okoliczności wskazane we wniosku   -   zwłaszcza   przedłużenie   procedury   spowodowane   wniesieniem protestu i odwołania oraz rozstrzygnięciem zespołu arbitrów - odpowiadają przesłance art. 71 ust. 1 pkt 6 ustawy o zp.
Konieczność realizowania prac w odpowiednich warunkach dotyczy okoliczności wyłącznie z zakresu organizacji pracy wykonawcy zamówienia, a nie okoliczności wpływających na wybór trybu udzielenia tego zamówienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 21 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) Sąd ten w zakresie swojej właściwości kontroluje zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Art. 71 ust. 1 ustawy o zp stanowi, że zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki "tylko wtedy", gdy zachodzi jedna z wymienionych w tym przepisie okoliczności, co oznacza, że przepis ten powinien być interpretowany w sposób ścisły, ponieważ wskazuje na sytuacje wyjątkowe w stosunku do ogólnej zasady udzielania zamówień publicznych w trybie przetargu. Jeżeli więc art. 71 ust. ł pkt 6 (w brzmieniu tego przepisu na dzień wydania zaskarżonej decyzji) dopuszcza ten wyjątkowy tryb dla zamówienia publicznego "ze względu na szczególne okoliczności gospodarcze lub społeczne, których zamawiający nie mógł przewidzieć", mając przy tym na uwadze to, że " wymagane jest natychmiastowe wykonanie zamówienia", to wykładnia i stosowanie tego przepisu ustawy musi uwzględniać, że chodzi w tym wypadku o okoliczności obiektywne i nieprzewidywalne. Są to zatem okoliczności, których zamawiający nie mógł przewidzieć przy dołożeniu należytej staranności, a których zaistnienie stwarza równocześnie konieczność niezwłocznego udzielenia zamówienia publicznego na realizację określonej usługi.
Tymczasem, jak zamawiający sam podkreślał w toku sprawy, wykonanie przedmiotowego oznakowania ulic może być realizowane z nastaniem odpowiednich warunków, co dotyczy w szczególności warunków atmosferycznych charakterystycznych dla danej pory roku (tu najpóźniej przełom wiosny i lata).
Zatem organizacja przedsięwzięcia związana z wyłonieniem wykonawcy robót przy zastosowaniu procedur przewidzianych ustawą o zp, winna uwzględniać czasochłonność tych procedur, w tym ewentualność korzystania przez oferentów ze środków odwoławczych oraz z prawa do zaskarżenia wyroku zespołu arbitrów do sądu powszechnego. W żadnym wypadku nie są to jednak okoliczności, które można by od strony zamawiającego traktować jako szczególne i nieprzewidywalne w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 6 ustawy.
Nadto, jak zasadnie wywiódł Prezes UZP w odpowiedzi na skargę, wyrok zespołu arbitrów zapadł w tej sprawie 2 stycznia 2001 r., natomiast z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie zatwierdzenia wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki zamawiający wystąpił dopiero 1 marca 2001 r., mogąc w międzyczasie wyłonić wykonawcę robót we trybie konkurencyjnym.
W tej sytuacji nie sposób odmówić racji stanowisku organu, że brak działania zamawiającego przez dwa miesiące' w sprawie, którą uznaje za wymagającą natychmiastowego działania," nie może stać się podstawą uprawniającą do skorzystania z uregulowania art. 71 ust.l pkt 6 ustawy.
Nie budzi zastrzeżeń stanowisko organu, iż zaskarżenie wyroku zespołu arbitrów do sądu powszechnego nie jest powodem do odstąpienia od udzielenia zamówienia w trybie zapewniającym warunki konkurencyjne, albowiem dla spełnienia przesłanek z art. 71 ust. 1 pkt 6 wymagane jest zaistnienie okoliczności gospodarczych lub społecznych powodujących konieczność natychmiastowego udzielenia zamówienia, których zamawiający nie mógł przewidzieć. Przytoczona na ten temat w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę obszerna argumentacja jest przekonywająca i nie ma potrzeby jej przytaczania i powtarzania.
Zarzuty skargi nie podważają przesłanek na jakich podjęto zaskarżone rozstrzygnięcie. Wbrew tym zarzutom, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organu, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów ustawy o zp oraz ich interpretację.
Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 w/w ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, oddalił skargę jako nieuzasadnioną.