Paremie łacińskie

A

Aequitas sequitur legem
Sprawiedliwość idzie za prawem

Alienius dolus nocere alteri non debet
Nikogo nie powinien obciążać cudzy podstęp

Actor rei forum sequitur
Powód idzie do sądu (właściwego dla) pozwanego

Audiatur et altra pars
Trzeba wysłuchać drugiej strony

B

Bis de eadem re agi non potest
Nie można procesować się dwa razy o to samo

C

Consensus facit legem
Zgoda tworzy prawo

Cum in verbis nulla ambiguitas est, non debet admitti voluntatis quaestio
Gdy w slowach nie ma żadnej dwuznaczności, nie należy podnosić kwestii woli

Cogitationis poenam nemo patitur
Nikogo nie karze się za jego myśli

D

Delicta parentium liberis non nocent
Czyny niedozwolone rodziców nie obciążają dzieci

Dura lex sed lex
Twarde prawo, ale prawo

E

Ei incumbit probatio qui dicit, non qui negat
Ciężar dowodu spoczywa na tym, kto twierdzi, a nie na tym, kto przeczy

F

Favorabiliores rei potius quam actores habentur
Korzystniejszą (sytuację procesową) mają pozwani niż powodowie

Frustra legis auxilium quaerit, qui in legem committit
Nadaremnie szuka oparcia w prawie ten, kto je gwałci

G

Glut non facit quod facere debet, videtur facere adversus ea, quia non facit
Jeśli ktoś nie czyni tego, co czynić powinien, uważa się, że czyni przeciwnie, ponieważ nie czyni

I

Ignorantia iuris nocet, ignorantia facit non nocet
Nieznajomość prawa szkodzi, nieznajomość faktu nie szkodzi

Impossibilium nulla obligatio est
Nie ma zobowiązania, gdy (świadczenie) jest niemożliwe

In dubio pro reo
W razie wątpliwości (należy rozstrzygać) na korzyść pozwanego

Incivile est nisi tota lege perspecta una aliqua particula eius proposita iudicare vel respondere
Nieprawidłowe jest wydawanie wyroku lub opinii prawnej bez uwzględnienia całości ustawy na podstawie jednego jej fragmentu

L

Lex posterior derogat priori
Ustawa późniejsza uchyla wcześniejszą

Lex retro non agit
Ustawa nie działa wstecz

Legem bonam a mala nulla alia nisi naturae norma dividere possumus
Dobre prawo od złego możemy odróżnić miarą prawa natury

Legem brevem esse oportet
Ustawa powinna być zwięzła

Leges ab omnibus intellegi debent
Ustawy powinny być zrozumiale dla wszystkich

M

Male nostro iure uti non debemus
Nie powinniśmy źle korzystać z (przysługującego nam) prawa

N

Nullum crimen sine lege
Nie ma zbrodni bez uzasadnienia prawnego

Nulla poena sine lege
Nie ma kary bez przepisu prawa

Non bis in idem
Nikogo nie należy karać po raz drugi za to samo

Q

Qui habet commoda, ferre debet onera
Kto ma korzyść, ten powinien ponosić ciężary

Quod nullum est, nullum producit effectum
Co jest nieważne, nie wywoła żadnych skutków

Omnis conventio ius facit inter partes
Każda umowa tworzy prawo między stronami

P

Pacta sunt servanda
Umów należy dotrzymywać

Prius quam exaudias ne iudices
Nie sądź zanim wysłuchasz

Prior tempore, potior iure
Pierwszeństwo w czasie daje lepsze prawa

R

Reformatio in peius iudici appellato non licet
Sędziemu apelacyjnemu nie wolno zmieniać (wyroku) na niekorzyść (odwołującego się)

Res iudicata pro veritate accipitur
Rozstrzygnięcie sądowe przyjmuje się za prawdziwe

Reus in exceptione actor est
Pozwany w zakresie zarzutu procesowego staje się powodem

S

Si in ius vocat ito
Kto został wezwany przed sąd niech się stawi

Sententia facit ius inter parte
Wyrok tworzy prawo między stronami

Salus populi suprema lex esto
Dobro Rzeczpospolitej niechaj będzie najwyższym prawem

U

Ubi lex, ibi poena
Gdzie jest prawo, tam jest i kara

Ultra posse nemo obligatur
Nikt nie jest obowiązany uczynić więcej, niż może

V

Vim vi repellere licet
Siłę wolno odeprzeć siłą

Volenti non fit iniuria
Chcącemu nie dzieje się krzywda

Venire contra factum proprium nemini licet
Nie wolno występować przeciwko temu, co wynika z własnych czynów